ÖĞRENCİLERİ YAZAR, AÇI YAYIMLAR.

ŞAH SULTAN ŞİİRİ - Betül Yanık -Öğrenci


Sanma şâhım herkesi sen sâdıkâne yâr olur 
Herkesi sen dost mu sandın belki ol ağyâr olur 
Sâdıkâne belki ol âlemde bir dildâr olur 
Yâr olur ağyâr olur dildar olur serdar olur
"Yavuz Sultan Selim Han"
Yavuz Sultan Selim’in yazdığı bu şiirin özelliği; soldan sağa ve yukarıdan aşağı okunduğunda mısraların aynı olmasıdır. 
Sanma şâhım / herkesi sen / sâdıkâne / yâr olur
Herkesi sen / 
dost mu sandın / belki ol / ağyâr olur
Sâdıkâne / 
belki ol âlemde bir / dildâr olur
Yâr olur / 
ağyâr olur / dildâr olur serdâr olur
Ayrıca divan edebiyatında vezni aher denilen  tarzda yazılan ilk beyit olduğu bilinir.
 Dokuzuncu Osmanlı hükümdarı olan Yavuz Sultan Selim, devlet-i aliyenin başına geçmeden önce -şehzadelik- yıllarında satrançla yakından ilgilenirdi. Satranca merak salan Şehzade Selim diğer alanlarda olduğu gibi satranç alanında da kendini bir hayli geliştirir.
Şehzade Selim bu oyunda ustalaşırken İran bölgesinde de satrancın revaçta olduğunu öğrenir. Satranç adına kendisinde olan meziyetlerin İran Şah’ı Şah İsmail’de de var olduğunu öğrendiğinde bir yolunu bulup Şah İsmail’le oynamayı ve Şah’ın meziyetlerinden faydalanmayı kafasına takar.
Şehzade Selim, tebdil-i kıyafetle(gezgin bir abdal kılığında) İran’a gider. İran’a varır varmaz hanlarda, kervansaraylarda satranç oynamaya başlar ve önüne geleni yener. Oynadığı herkesi yenerek ün salan Şehzade Selim’in ünü kısa bir sürede Şah İsmail’e kadar gider.
Şah bu ünlü satranç ustası dervişi duyunca, “çağırın bir de benimle oynasın” der. Böylece Şehzade Selim Şah’ın huzuruna çıkar ve büyük bir rekabet başlar, zaten Şehzade ve Şah’ın arasında her alanda bir rekabet vardır.
Şah İsmail’in oyun tarzını görmek için ilk oyunda bilerek yenilen Şehzade Selim, ikinci oyunda çok kısa bir sürede Şah İsmail’i mat eder.
Mat olan Şah İsmail sinirlenir ve:
-Bre derviş! Hiç şahlar mat edilir mi? Der, tokat atar.
İşte tam da huzurdan ayrılacakken bu beyit dökülür Şehzade Selimin dudaklarından:
Sanma şâhım herkesi sen sâdıkâne yâr olur 
Herkesi sen dost mu sandın belki ol ağyâr olur
Sâdıkâne belki ol  âlemde bir dildâr olur
Yâr olur ağyâr olur dildâr olur serdâr olur

“Şahım sen herkesi kendine sadık dost sanma
Sen herkesi dost sanma belki o düşmanın olur
Belki o kişi alemlerde sözü geçen olur
Dost olur düşman olur sözü geçen olur hükümdar olur.”

Şehzade iken satrançta yendiği Şah’ı, Sultan olup Çaldıran’da tekrar yenen hatta savaş sırasında Şah İsmail’in kaçmasına neden olan Yavuz Sultan Selim Han, savaştan sonra Şah’a bir mektup gönderir: “Tokat öyle atılmaz, böyle atılır.”

Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.