ÖĞRENCİLERİ YAZAR, AÇI YAYIMLAR.

UZAKTAKİ YAKINIMIZ GAGAVUZ (GÖK OĞUZ) TÜRKLERİ - Mustafa Kurt - Öğretmen


Gagavuzlar Türk dünyasının Hrıstiyan Ortodoks çocuklarıdır. Gagavuzların menşei ile ilgili pek çok nazariye vardır. Gagavuzların Karadeniz’in kuzeyinden Balkanlar’a gelen Türk boylarından Hıristiyanlaşanlar, Anadolu’dan Keykavus ve Sarı Saltuk ile beraber gelen Türklerin Hrıstiyanlaşmaları ve Osmanlılar döneminde Anadolu’dan Balkanlar’a geçen Hrıstiyan Türk topluluklarının bir karışımı olduğu ileri sürülmektedir. Bir başka söyleyişle, Gagavuzlar, “Peçenek, Uz ve Kumanlarla Anadolu Selçuklu Türklerinden meydana gelmiş, onların sentezi olan bir Türk toplumudur”. Ortodoks Hrıstiyanlığı benimsemiş olmalarıyla birlikte dilleri Anadolu Türkçesine en yakın dildir.
1989 yılında yapılan nüfus sayımına göre, eski Sovyetler Birliği’nde Gagavuzların sayısı 197.164’tür. Bunların %78’i Moldova’da, %16’sı Ukrayna’da ve kalan %5’i ise Rusya başta olmak üzere Kazakistan, Beyaz Rusya, Özbekistan, Gürcistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Litvanya ve Estonya’ya dağılmış durumdadır. Bulgaristan başta olmak üzere, Romanya, Yunanistan ve Makedonya’da da Gagavuzlar yaşamaktadırlar. Moldova’daki Gagavuzlar, 5 Mart 1995’te yapılan bir referandum sonucunda özerkliklerini elde etmişlerdir. Başkenti Komrat olan bu bölgeye Gagavuzya denilmektedir. Çadır ve Valkaneş Gagavuz Yeri’nin diğer şehirleridir.
2000-2004 yılları arasında üniversiteyi Gagavuz Türklerinin başkenti Komrat’ta okudum ve Gagavuz kardeşlerimizin dilini ve kültürünü yakından tanıma fırsatı buldum. Rusların hakimiyeti altında kalmalarına ve baskılara rağmen dillerini ve kültürlerini yaşatmayı başarmışlardır. Özelikle köylerde Gagavuz şivesi konuşmakta ve Türkler ait Nevruz ve Hıdırellez’i bayram havasında kutlamaktadırlar.
Gagavuz aydınları son yıllarda Türkiye’deki aydınlarla ve edebiyatçılarla ilişkilerini kuvvetlendirmektedirler. Ana Sözü gazetesinde Türkiye Türkçesi öğretilmekte ve büyük ilgi görmektedir. Gagavuz aydınları Türkiye’den sonra Türk dünyasından en fazla Azerbaycan edebiyatçılarını ve sanatçılarını tanımaktadırlar. 20. yüzyıl Gagavuz edebiyatının en belirgin özelliği mahalliliktir. Gagavuzlarda şiir en önde gelen edebiyat türüdür.
Nesir tarzında masal, fıkra, hikaye ve anektodlara rastlanır. Roman ve tiyatro pek yoktur. Gagavuz Türkçesini kullanarak 20. yüzyılda eser veren belli başlı Gagavuz edebiyatçıları şunlardır: Mihail Çakır, Nikolay Petroviç Arabacı, Nikolay Georgieviç Tanasoğlu, Dimitri Karaçoban, Diyonis Tanasoğlu, Nikolay Babaoğlu, Mina Kösa, Gavril Gaydarci, Stepan Kuroğlu, Vasi Filioğlu, Stepan Bulgar, Todur (Fedor) Marinoglu, Petr Gagauz-Çebotar, Todor (Fedor) Zanet, Petr Yalanji ve Tudorka Arnaut vb sanatçılardır.

Gagavuzların en ünlü türküsü: Oğlan
Oğlan oğlan kalk gidelim
Granitza'nın boyunda koyun güdelim
Ne güzel oğlan, yalabık çoban

Oğlan'ın evi sarı samandan
Ona yaklaşamıcan tozdan dumandan
Ne güzel oğlan, yalabık çoban


Oğlanın sopası ceviz kökünden
Yanına sakın gitme köpek sesinden
Ne güzel oğlan, yalabık çoban

Oğlan oğlan, boynuma dolan
Şu elinlen saçından bana yap yorgan
Ne güzel oğlan, yalabık çoban

Oğlan oğlan, ne güzelsin sen
Yandı üreğim eridi, bekledim seni
Ne güzel oğlan, yalabık çoban


ŞİİRLERİMDÄ 
Şiirlerimdä gün sevda 
Hep işledi canımda, 
Zerä ömür sevdasız, 
Nicä insan saalıksız 

Şiirlerimde bulacan 
Dolu şarapla filcan 
Saalın olsun dünnedä 
Hem can lafın dilindä 

Şiirlerimdä ekili 
Derin saygı ihtärä 
Hem ii duygu –bu belli- 
Halkların kardaşlıına. 

Şiirlerimdä çalıştım 
Dooruluk için çok kondum, 
Kötüledim yalanı, 
Kucakladım insannıı.


 BÖCEK
Böcek, böcek gel bana 
Bir laf söyleycäm sana 
Yapacam bän bir evcäz 
Sän taşı bana kumcaz 
Sän taşı bana sucaz 
Sän taşı bana otçaz 
Evcezi ben yapacam 
Sän da orda yaşaycan” 
Dionis Tanasoglu (1) 


Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.